به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی«بیان روز»، پائیز پلدختر هنوز بوی تابستان میدهد. جاده پرپیچوخم پلدختر ما را به مقصدی میرساند که سالهاست نامش در تیتر خبرها و گزارشهای ما از پروژههای نیمهتمام لرستان حک شده است. ایستگاه پمپاژ جایدر؛ طرحی که عمری به درازای یک نسل دارد و کشاورزان منطقه، ۱۷ سال تمام به لولهها و پمپهای خاموشش چشم دوخته بودند.
مراسم افتتاح ایستگاه پمپاژ جایدر پلدختر روز گذشته بالاخره پس از ۱۷ سال رقم خورد و من بهعنوان یک خبرنگار رفتن به پلدختر را اولویت قرار دهم چون قرار نبود در این گزارش، تنها بازتابدهنده روبان چینیهای رسمی باشم؛ در ذهنم تصویری دیگر ساخته بودم؛ رفتن میان بوتههای ذرت، ایستادن کنار دستهای پینهبسته اهالی دشت و شنیدن صدای کشاورزانی که ۱۷ سال به انتظار جاریشدن آب نشسته بودند
جاده با شیب تند و پستیوبلندیهایش پیش میرفت و ماشین، ما را به مقصدی نزدیک میکرد که سالها کانون خبرهای معطلمانده بود. با اینکه هفتهٔ اول پائیز ازراهرسیده، اما آفتاب جنوب لرستان همچنان داغ و بیرحم بر زمین میتابد. از پنجره که نگاه میکردی، تناقض خاک پیدا بود؛ بخشی از زمینها شیارخورده و آماده کشت پائیزه بودند و تکههایی دیگر، زیر بار سبز ذرت علوفهای رفته بودند، تشنه اما امیدوار
غرش پمپها کنار کشکان
بالاخره به محل پروژه رسیدیم. کشکان در چندقدمی ایستگاه، آرام و بیصدا جاری بود و در کنارش، صدای پرطنین و سنگینکارکردن پمپها، ریتم تازهای به سکوت کوهستان میداد؛ صدایی مکانیکی اما زندگیبخش که بالاخره سکوت رخوتناک ۱۷ سالهٔ خطوط انتقال را شکست.
برنامه در میدان اما طبق سناریوی ذهنی من پیش نرفت و عمده آئین در حلقه مدیران گذشت. برای درک واقعیت فنی پروژه، در وقت استراحت سراغ سیاوش زیدعلی، معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقهای لرستان رفتم. او که از صبح تا شب درگیر میدانی این پروژه بود، باوجود خستگی، جزئیات را شفاف تشریح کرد
زیدعلی در تشریح وضعیت فعلی ایستگاه پمپاژ اظهار داشت: در حال حاضر آب در کانالها جریان دارد و کشاورزان میتوانند با استفاده از پمپاژهای کوچک یا بهصورت ثقلی، بخشی از اراضی خود را آبیاری کنند؛ اما ایستگاهها و شبکه پایاب هنوز به طور کامل وارد مدار نشدهاند.
وی با بیان اینکه شبکههای اصلی و فرعی آبیاری در حدود هزار و ۱۰۰ هکتار اجرا شده و آب تا ابتدای قطعات پنج هکتاری انتقالیافته است، افزود: ایستگاه مرکزی آب را از کشکان به ابتدای اراضی منتقل میکند و تکمیل شبکههای داخل مزارع نیازمند همکاری وزارت نیرو، جهاد کشاورزی و مشارکت خود کشاورزان است
معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقهای لرستان دررابطهبا دغدغه کشاورزانی که توان مالی تجهیز زمین را ندارند، راهکار مشارکت بخش خصوصی را مطرح کرد و گفت: یکی از راهکارها، معرفی سرمایهگذار و انعقاد قرارداد با کشاورز است؛ سرمایهگذار هزینه تجهیز زمین را میپردازد و در مقابل، برای مدتی مشخص زمین را اجاره میکند تا پس از پایان قرارداد و تکمیل شبکه، زمین و زیرساخت به خود کشاورز تحویل داده شود.
وی تأکید کرد: مشارکت کشاورزان صرفاً مالی نیست. زیرساختهای اجرا شده متعلق به مردم است. همراهی بهرهبرداران در نگهداری شبکهها، علاوه بر حفظ سرمایههای ملی، باعث ایجاد حس مسئولیت در آنها میشود
مدیریت کشت و هراس از سیلاب
بخش مهمی از صحبتهای زیدعلی به مدیریت منابع آب اختصاص داشت.
وی تصریح کرد: برنامه ایستگاههای پمپاژ، توسعه کشت تابستانه نیست. اولویت با کشت پائیزه است؛ چراکه از ۱۵ شهریور تا نیمه اردیبهشت، دبی رودخانه روند افزایشی دارد.
زیدعلی ضمن هشدار نسبت به کشتهای پرآب بر در تابستان عنوان کرد: در این بازه پائیزه برای محصولاتی مثل چغندرقند، سیبزمینی و سبزیجات محدودیتی نداریم، اما در ماههای خرداد، تیر و مرداد به دلیل کاهش آب، کشاورزان باید از کشت محصولاتی با نیاز آبی بالا پرهیز کنند، وگرنه شاهد تنش در بهرهبرداری خواهیم بود
زیدعلی در پاسخ به نگرانی کشاورزان از تکرار سیلاب ۹۸، توضیح داد: سازههای مجاور رودخانه بر اساس ضوابط فنی و برای مقابله با سیلاب طراحی شدهاند. ما در کنار ایستگاه، دیوار حفاظتی بتنی اجرا کردیم که حتی در سیلابهای بزرگتر از ۹۸ هم ایمن بماند. البته در مهندسی، باید میان سطح ایمنی و هزینهکردِ نامحدود تعادل برقرار کرد؛ چراکه هزینه افزایشِ بیرویه سازههای حفاظتی میتواند از ارزش خودِ پروژه فراتر رود.
روایت زمین؛ از آنسوی خط
افتتاحیه تمام شد و مدیران رفتند، اما گزارش هنوز ناتمام بود. این حق دشت جایدر بود که روایتش با صدای کشاورز کامل شود. با کمک همکار خبرنگارم در پلدختر، شماره تماسی پیدا کردیم؛ صدای بوق آزاد تلفن در میان همهمهٔ جاده، پلی شد میان ما و کشاورزی که پاییز امسال، زمستان و بهارش دیگر شبیه ۱۷ سال گذشته نیست.
آنسوی خط، صدای مردی بود که دشت را با پوست و استخوانش لمس کرده است؛ صدایی آرام و امیدوار به فردای مزارعی که با این آب، جانی دوباره خواهند گرفت
شریف خاتمی از کشاورزان منطقه با اشاره به خوشحالی اهالی گفت: در فاز نخست، آب وارد کانالهای اصلی شده اما برای بهرهمندی همه، آب باید به پمپاژ ثانویه برسد تا از طریق علمکها در اختیار مزارع قرار گیرد.
خاتمی که با اجرای کامل این طرح هفت هکتار از اراضیاش آبی میشود، افزود: با رسیدن آب به مزارع، تلاش میکنیم سیستم آبیاری قطرهای را جایگزین غرقابی کنیم. تاکنون محصولاتی مانند گندم، جو، ذرت و لوبیا داشتیم و با اجرای کامل طرح، بهرهوری آب و میزان تولید افزایش خواهد یافت.
نیازی دیگر کشاورز جایدر با بیان اینکه جاریشدن آب، روح تازهای در منطقه دمیده است، گفت: با تکمیل این طرح، حدود ۱۰ هکتار از اراضی من و برادرانم آبی خواهد شد که قطعاً سفره مردم را رنگینتر میکند. فاز نخست مناطقی مانند اسلامآباد و چمقلعه را پوشش میدهد و امیدواریم با اجرای فازهای بعدی، سراب حمام نیز بهرهمند شود.
وی ادامه داد: قبلاً غرقابی میکردیم، اما با تکمیل شبکه، میتوانیم علمکگذاری کنیم. این تغییر مسیر به معنای افزایش بهرهوری و بهبود معیشت خانوادههای کشاورز است
آنچه در دشت جایدر رخداده، گامی بزرگ اما میانی است. جاریشدن صدای پمپها کنار کشکان، پایان یک انتظار ۱۷ساله برای دسترسی به «مایه حیات» است. اکنون کشاورزان جایدر چشمانتظار گامهای بعدی هستند تا با تکمیل شبکههای داخلی و رسیدن آب به دورترین قطعات زمین، رؤیای رونق پایدار به واقعیت تبدیل شود. موفقیت این طرح، در گروِ مشارکت دوسویه میان کشاورزان و دستگاههای اجرایی است تا مدیریت منابع آب، به تنشهای جدیدی منجر نشود.
انتهای خبر/
