به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «بیان روز»، لرستان که به استان آبشارهای پُر آب، رودخانههای خروشان و جنگلهای سرسبز معروف است و یکی از پرآبترین استانهای زاگرس و غرب کشور به شمار میآید، به دلیل کاهش شدید نزولات آسمانی با خشکسالیهای پی در پی دست و پنجه نرم میکند. شهرستان «پلدختر» و «معمولان» به عنوان جنوبیترین مناطق استان که سال ۱۳۹۸ خسارتبارترین سیل قرن اخیر در آنها رخ داد، حالا بعد از گذشت ۶ سال از آن سیل ویرانگر، با خشکسالی مواجه شدهاند و از سویی به دلیل نبود مدیریت منابع آب، بار دیگر مردم و کشاورزان شاهد خسارت به معیشت و دسترنج خود هستند.
زنگ خطر بیآبی چند ماه زودتر از سالهای گذشته در رودخانههای کشکان، چولهول و مادیانرود به صدا درآمده و کشاورزان و باغداران را نگران روزهای پیش رو کرده است.
در شهرستان پلدختر یکهزار و ۲۰۰ هکتار باغ انجیر وجود دارد که عمده این باغات در مناطق بابازید، جلگه و کرکی قرار دارند و سطح زیر کشت باغات در منطقه معمولان بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار است که ۷۰۰ هکتار از باغات منطقه زیودار و بنلار تحتپوشش رودخانه مادیانرود، ۵۰۰ هکتار تحتپوشش چولهول و مابقی تحتپوشش رودخانه کشکان قرار دارند و عمده باغات انجیر در منطقه کلات زیودار، افرینه، چولهول و دمرود افرینه واقع شدهاند
خشکیدن کشکان خروشان
بر اساس مشاهدات میدانی خبرنگار «بیان روز»، رودخانه کشکان در پلدختر از جریان ایستاده است و مشکلات زیستمحیطی در آن به وقوع پیوسته و باغات و محصولات کشاورزی پائیندست با مشکل مواجه شدهاند. در مادیانرود که بزرگترین انجیرستان ایران را پوشش میدهد، دبی رودخانه به شدت کاهش پیدا کرده است و رودخانه چولهول هم نفسهای آخر را میکشد و طی چند روز گذشته در بالادست روستای پل یاور از جریان ایستاده است تا باغات چندین ساله مردم منطقه که جریان زندگی را رونق داده بود، طی ۱۰ روز گذشته آبی برای آبیاری نداشته باشند و کشاورزان را بیش از هر زمان دیگری نگران معیشت خود کند
به دلیل خشکسالی، برداشتهای بیرویه و غیرمجاز و مدیریت نامناسب منابع آبی، شاهد خسارتی بیشتر و بالاتر از خسارتبارترین سیل ۱۰۰ سال اخیر در این مناطق هستیم. به گفته مسئولان امور آب، شهرستانهای پلدختر و معمولان دچار تنش آبی و در وضعیت شدید بحران آب قرار دارند؛ بهطوریکه طی ۵۰ سال اخیر خشکترین سال آبی در این شهرستانها به وقوع پیوسته است و عدم مدیریت درست منابع آب سبب شده که مردم این مناطق در فصل زمستان با سیلابهای خسارتبار و در تابستان با خشکسالی روبهرو شوند
کاهش ۴۵ درصدی بارش در پلدختر
اکبر مهری رئیس امور آب پلدختر در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «بیان روز»، اظهار داشت: مجموع بارندگی سال آبی جاری شهرستان پلدختر ۲۶۷ میلیمتر بوده که نسبت به سال آبی گذشته حدود ۵۰ درصد کاهش و نسبت به میانگین دراز مدت (۶۸ساله) حدود ۴۵ درصد کاهش داشته است.
وی افزود: دبی لحظهای تیرماه سالجاری رودخانههای دائمی شهرستان نسبت به سال گذشته ۵۰ درصد کاهش و نسبت به میانگین بلندمدت حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد کاهش داشته است.
خشکسالی بیسابقه طی ۵۰ سال اخیر در پلدختر
رئیس امور آب پلدختر عنوان کرد: با نگرش به شاخصهای بینالمللی تعیینکننده بحران آب (نظیر فالکن مارک، سازمان ملل و موسسه بینالمللی مدیریت آب) و بررسی منابع و مصارف آب، شهرستانهای پلدختر و معمولان دچار تنش آبی هستند و در وضعیت شدید بحران آب قرار دارند، بهطوریکه طی۵۰ سال اخیر خشکترین سال آبی در شهرستان اتفاق افتاده است.
وی بیان کرد: تغییر اقلیم، تغییر نوع بارشها از برف به باران در حوضههای آبریز، توزیع زمانی و مکانی نامناسب بارندگیها باعث شده است تا تابستان امسال یکی از سختترین سالهای آبی باشد و برای گذر از تنش آبی و مدیریت بهینه منابع آب در شرایط خشکسالی، چارهای جز سازگاری با کمآبی وجود ندارد
ضرورت احداث سد چولهول
مهری با اشاره به راهکارهای ضروری رفع مشکل خشکی رودخانه کشکان، گفت: احداث سد چولهول با هدف ذخیره سیلابهای بهاره و زمستانه برای تامین آب شرب، کشاورزی و رهاسازی آب سد برای جبران کمبود آب رودخانه کشکان و جلوگیری از کشت بیرویه محصولات آبدوست بهویژه برنج در منطقه بالادست شهرستانهای پلدختر و معمولان و ضرورت رهاسازی حقابه کشاورزی شهرستانهای پلدختر و معمولان به میزان ۸۵ میلیون مترمکعب برای تامین آب باغات چندین ساله انجیر و رهاسازی حقابه زیست محیطی رودخانه برای برقراری دبی پایه رودخانه و جلوگیری از تلفشدن آبزیان ضروری است.
وی تصریح کرد: بازتخصیص مجوزهای صادره رودخانه کشکان و اولویتبخشی تامین آب به مناطق پائیندست رودخانه کشکان، ممانعت از توسعه بیرویه باغات و برخورد با متخلفان منابع آبی و همچنین تنظیم برنامه آبیاری بین حقابهبران رودخانه کشکان با اعمال خاموشی الکتروموتورها و ایستگاههای پمپاژ، رصد و پایش منظم منابع و مصارف آب توسط کارگروه سازگاری با کمآبی از جمله راهکارها برای رفع مشکل رودخانه کشکان است.
لزوم اصلاح روش آبیاری باغات
رئیس امور آب پلدختر خاطرنشان کرد: تغییر روش آبیاری باغات انجیر از روش حوضچهای به روش آبیاری قطرهای به منظور افزایش راندمان و بهرهوری مصرف آب باید مدنظر قرار گیرد.
وی گفت: تلفات آب در روشهای آبیاری سنتی ۷۵ درصد و در روش آبیاری قطرهای ۵ درصد است و انجام این کار نیازمند فعالیت ترویجی و اجرای مزرعههای آزمایشی (پایلوت) توسط جهاد کشاورزی و اعطای تسهیلات آبیاری تحت فشار به کشاورزان است.
رئیس امور آب پلدختر عنوان کرد: استفاده از ظرفیت تانکرهای آبرسانی بخش دولتی و خصوصی برای جلوگیری از خشکشدن باغات در معرض نابودی باید در دستور کار قرار گیرد و رهاسازی آب سد ایوشان برای برقراری دبی پایه رودخانه و تامین حقابه زیست محیطی جهت حفظ اکوسیستم طبیعی رودخانه ضرورت دارد.
مهری گفت: از ابتدای امسال تاکنون در شهرستانهای پلدختر و معمولان سه جلسه شورای حفاظت از منابع آب و همچنین جلسات شورای تامین برگزار شده است، همچنین کارگروه مدیریت منابع آب به ریاست فرمانداران و با حضور بخشداران، ادارات منابع آب، جهاد کشاورزی، توزیع برق در حال برنامهریزی و اقدامات عملی برای کاهش خسارات خشکشدن آب رودخانه کشکان در حال انجام است
ممنوعیت کشت تابستانه و پائیزه در پلدختر
احمد رضا ساتیاروند رئیس جهاد کشاورزی پلدختر در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «بیان روز»، اظهار داشت: با توجه به کاهش شدید آبدهی رودخانه کشکان که اطلاعرسانی لازم درباره آن صورت گرفته، کشت محصولات آبدوست در پلدختر ممنوع شده است و در همین راستا جلسات مختلفی با کشاورزان برگزار شده و از طریق مراکز جهاد کشاورزی، بخشداریها و دهیاریها اطلاعرسانی لازم به کشاورزان انجام و از کشت محصولات آبدوست در شهرستان جلوگیری به عمل میآید.
وی با تاکید بر اینکه جهاد کشاورزی کشت تابستانه را مدیریت و کشاورزان باید از آب چاههای کشاورزی حداقل آب را استفاده کنند، افزود: متولی تخصیص و مدیریت منابع آب، شرکت آب منطقهای است که امیدواریم بتوانیم با توجه به کمبود منابع آبی و ناترازیهای انرژی با اکیپهای مشترک با سایر ادارات بتوانیم منابع آبی را مدیریت کنیم تا پایه آبی که در رودخانه کشکان وجود دارد و موانعی که برای آن ایجاد شده از طریق اهرمهای قانونی رفع شوند.
رئیس جهاد کشاورزی پلدختر عنوان کرد: با مشارکت، همراهی، هماهنگی و همدلی کشاورزان در این مقطع لازم و ضرورت دارد که ما الزامات قانونی بستر و حریم را بهکارگیری تا بتوانیم پایه زیست محیطی و حقابه کشاورزان پائیندست را حفظ کنیم.
وی با اشاره به اینکه اطلاعرسانی، آموزشهای لازم و برنامههایی برای کیفیسازی آبیاری باغات شامل آبیاری قطرهای انجام شده است، بیان کرد: امیدواریم با برنامهریزی انجام شده، شاهد خشکشدن رودخانه کشکان نباشیم، در غیر این صورت براساس سایتهای مختلف توسعه باغات انجیر در حال برنامهریزی برای استفاده از تانکرهای آبرسان هستیم تا بتوانیم جان باغات را نجات دهیم.
شرایط نگرانکننده منابع آب لرستان
مهدی مجیدی معاون عمرانی استاندار لرستان با اشاره به شرایط نگرانکننده منابع آبی استان، اظهار داشت: لرستان امروز با محدودیت شدید منابع آب مواجه است؛ در حالیکه روند مصرف بیرویه و نامحدود ادامه دارد و این مسئله به بحران موجود دامن میزند
وی با تأکید بر اینکه ریشه بسیاری از مشکلات کنونی به نبود برنامهریزی در سالهای گذشته بازمیگردد، افزود: اگر از یک دهه پیش، دستگاههای مسئول با نگاه تخصصی و آیندهنگر وارد عمل میشدند، امروز با چنین سطحی از تنش آبی روبهرو نبودیم.
معاون عمرانی استاندار لرستان ضمن انتقاد از نگاه صرف آماری در مدیریت منابع، تأکید کرد: نباید با اعداد و ارقام یکدیگر را فریب دهیم، در حالیکه برخی افراد سودجو آزادانه به بهرهبرداری از منابع آب مشغولاند، کشاورزان شریف لرستان برای تأمین آب اراضی خود با مشکلات جدی روبهرو هستند.
معاون عمرانی استاندار لرستان از برگزاری نشست تخصصی ظرف چند روز آینده با حضور دستگاههای مرتبط خبر داد و عنوان کرد: در این نشست، سیاستها، اقدامات و راهکارهای مقابله با بحران آب بهصورت عملیاتی بررسی و تصمیمگیری خواهد شد.
لزوم تصمیم عاجل برای باغات پلدختر و معمولان
سید حمیدرضا کاظمی نماینده پلدختر و معمولان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «بیان روز»، اظهار داشت: کشت محصولات آبدوست مانند برنج، برداشت بیرویه آب از رودخانه کشکان و عدم مدیریت منابع آب در بالادست سبب خشک شدن رودخانه کشکان در پلدختر شده است.
وی افزود: علاوه بر فاجعه محیطزیستی، از بین رفتن آبزیان و زیست جانوری در جوار کشکان، زحمات چندین ساله باغداران معمولان و پلدختر در حال از بین رفتن است.
نماینده پلدختر و معمولان در مجلس شورای اسلامی عنوان کرد: مسئولان با تصمیمی عاجل در بحث خشکیدن رودخانه کشکان و جلوگیری از برداشت بیرویه، قطع ایستگاههای پمپاژ بالادستی و جلوگیری از کشتهای آبدوست مانند برنج اقدام کنند؛ چراکه مدیریت منابع آب در بالادست شهرستانهای پلدختر و معمولان ضروری است
کشت محصولات آبدوست در بالادست پلدختر
منصور رضایی سرپرست فرمانداری پلدختر در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «بیان روز»، گفت: امسال بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد کاهش بارندگیها را داشتیم که این کاهش بارندگیها سبب شد تا آب رودخانه کشکان به شدت خشک شود و مشکلاتی برای ما ایجاد کند که در همین راستا فرمانداری تاکنون سه جلسه شورای حفاظت از منابع آب در شهرستان پلدختر برگزار کرده است.
وی اظهار داشت: در این رابطه بهصورت مکرر و مستمر با مدیران حوزه آب و کشاورزی که متولی هستند، جلساتی برگزار و تصمیماتی اتخاذ شده است.
سرپرست فرمانداری پلدختر با اشاره به اینکه در بالادست پلدختر، جنوب شهرستان خرمآباد و منطقه ویسیان برنجکاری زیادی انجام شده است، عنوان کرد: چندینبار از دستگاههای متولی از جمله امور آب استان لرستان پیگیری صورت گرفته و اعلام کردند که اقدمات قضایی را انجام و برای متخلفان پرونده قضایی تشکیل و با آنها برخورد شده است
وی بیان کرد: در راستای پیشگیری و جلوگیری از خشکشدن زودهنگام رودخانه کشکان اقداماتی انجام شده است تا روند خشکشدن رودخانه به تاخیر بیفتد
اعمال محدودیت برای پمپاژهای کشاورزی
رضایی با بیان اینکه با همکاری امور آب و شرکت توزیع برق محدودیتهای برای پمپاژهای کشاورزی اعمال شده است، گفت: برخی کشاورزان تغییراتی را در بستر رودخانه کشکان انجام دادند که با همکاری دستگاههای متولی و استفاده از ظرفیت دستگاه قضایی با این افراد برخورد میشود.
وی تصریح کرد: دستگاه قضایی با متخلفانی که در بالادست و بستر رودخانه کشکان اقدام به کشت برنج و محصولات آبدوست کردند، برخورد کرده است.
سرپرست فرمانداری پلدختر با بیان اینکه رودخانه کشکان طی روزهای آینده خشک میشود، خاطرنشان کرد: در صورت خشکشدن کشکان اقداماتی برای کمک به کشاورزان و رفع دغدغه کشاورزان برای باغات انجام شده است.
برخورد قضایی با متخلفان کشاورزی
وی افزود: طی ماههای گذشته نیز بارها اعلام و تاکید کردیم که کشاورزان به هیچوجه نمیتوانند اقدام به کشت تابستانه یا پائیزه کنند چون با توجه به کاهش بارندگیها این آب جوابگو نیست.
سرپرست فرمانداری پلدختر با بیان اینکه از طریق جهاد کشاورزی به کشاورزان اطلاعرسانی لازم صورت گرفته که کشت تابستانه و پائیزه ممنوع است، عنوان کرد: برنامهریزیهایی برای نجات باغات انجیر منطقه انجام شده است تا از خشکشدن آنها جلوگیری شود.
وی بیان کرد: در سالهای گذشته نیز شاهد بروز این مشکل در سطح شهرستان پلدختر بودیم ولی امسال کاهش بارندگیها شرایط را برای این منطقه که در پائیندست و خروجی استان است، سخت کرده است.
رضایی گفت: در راستای کمک به کشاورزان و حفظ باغات دستگاههای متولی پای کار آمده و برنامهریزیهایی انجام شده است.
سرپرست فرمانداری پلدختر ضمن تاکید بر ورود مسئولانه دستگاههای متولی و برخورد جدی با متخلفان در این حوزه، تصریح کرد: برداشتهای غیرمجاز از آب رودخانه، عدم برخورد مناسب و جدی با متخلفان کشت محصولات کشاورزی در بستر و حریم بالادست رودخانه کشکان و همچنین کاهش شدید و کمسابقه نزولات آسمانی از جمله علل کاهش سطح آب رودخانه بوده که در این راستا دستگاههای متولی باید اقدام عاجل و جدی جهت جلوگیری از خسارات به کشاورزان و زیست محیط رودخانه انجام دهند.
رضایی با اشاره به لزوم رهاسازی مقادیری از آب سد ایوشان جهت احیای رودخانه و جلوگیری از مشکلات زیستمحیطی، افزود: دستگاههای متولی باید فکر عاجل و اساسی برای حل مشکل کشاورزان در این حوزه کرده و در این راستا ظرفیتهای استانی را بهکارگیری کنند.
وی افزود: علاوه بر فاجعه محیطزیستی و از بین رفتن آبزیان و زیست جانوری در جوار کشکان، زحمات چندین ساله باغداران معمولان و پلدختر در حال از بین رفتن است.
گزارش از فیروزه حاتمی
انتهای خبر/
